Il rituale funerario

Nekropolia w Portus na Isola Sacra

Wybór obrządku kremacji lub inhumacji nie wpływa na wygląd zewnętrzny grobowca, ale warunkuje jego wewnętrzny układ. W dolnej części może znajdować się arkosolium, czyli miejsce pochówku ciała, a w górnej nisze z urnami na prochy. Pod podłogami często żłobiono formae, prostokątne wnęki z obmurowaniem, umożliwiające wielopoziomowe grzebanie ciał. Oba obrządki, będące wynikiem indywidualnych wyborów nawet w obrębie tego samego kręgu rodzinnego, współistniały przez cały okres panowania Antoninów (138-192 n.e.), z postępującą przewagą inhumacji w III wieku n.e. We frontalnej części grobowców wbudowywano niekiedy ławy pełniące funkcję siedziska, przechylone pod kątem klinai (leżanki) i murowane wsporniki pod drewniane deski. Wyposażenie to wykorzystywano podczas uczty pogrzebowej. O jej donośnym znaczeniu świadczą często spotykane – zarówno w grobowcach monumentalnych, jak i w prostych miejscach pochówku – specjalne przewody rurowe, wykonane z szyjek amfor lub pustaków o prostokątnym przekroju, przez które wlewano do środka płyny libacyjne. Nieliczne przedmioty, znalezione w miejscach pochówku, pochodzą głównie z pojedynczych grobów i są to: drobne ozdoby osobiste, monety, szklane balsamki i kaganki. Zdecydowaną większość znalezisk stanowią naczynia libacyjne w postaci małych czarek i kadzielnic z terakoty. Na głównym froncie grobowców, w polichromowanych ramach z czarnego pumeksu i czerwonawej cegły, umieszczano marmurowe płyty z inskrypcjami w języku łacińskim (rzadziej greckim), które oprócz imion właścicieli, zawierały informacje dotyczące wymiarów grobowca i zasad jego użytkowania. Niekiedy, na glinianych płytkach umieszczanych po obu stronach inskrypcji, przedstawiano zawód zmarłego. Badanie tych elementów pozwoliło określić klasę społeczną osób chowanych w nekropolii. Była to warstwa średnia, która obejmowała głównie wyzwoleńców zajmujących się handlem i rzemiosłem, stanowiących główne źródło utrzymania dla znacznej grupy mieszkańców Portus.

Rysunek wnętrza grobu komorowego, przystosowanego do obu rodzajów obrządku pogrzebowego
 (M.G. Pasi)

Grobowce 77-81 z wyposażeniem dla uczty pogrzebowej 

Inskrypcja na Grobowcu 97

Płaskorzeźba z Grobowca 100 przedstawiająca położną asystującą przy porodzie
(Muzeum Ostiense)

Pierścień z oprawą z wnętrza sarkofagu Muz 
(Muzeum Ostiense)

Pierścień z kartuszem z symbolem Izydy z wnętrza sarkofagu Muz 
(Muzeum Ostiense)

Attycki sarkofag z puttami 
(Muzeum Ostiense)

Sezione Multimediale

Per poter fruire dei contenuti video di questa sezione, è necessario munirsi di un visore multimediale Google Cardboard o simile

Alla scoperta dei Dinosauri

Durata: 03:00 minuti